Przepisy dotyczące rękojmi za wady zostały zawarte w art. 556 – 576 Kodeksu cywilnego, nie mają zastosowania do sprzedaży konsumenckiej, uregulowanej ustawą z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.).
Sprzedaż konsumencka jest umową sprzedaży, w której po stronie kupującego występuje osoba fizyczna, sprzedawca natomiast dokonuje transakcji w zakresie działalności przedsiębiorstwa, przy czym przedmiotem sprzedaży jest rzecz ruchoma , którą kupujący nabywa w celach niezwiązanych z działalnością zawodową lub gospodarczą.
W odniesieniu do wad nieruchomości nie mają zatem zastosowania przepisy regulujące sprzedaż konsumencką , lecz przepisy kodeksu cywilnego dotyczące rękojmi.
Szczegółowe wytyczne w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w przedmiocie rękojmi i gwarancji zostały omówione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z dnia 30.12.1988 roku (sygn. Akt: III CZP 48/88, OSN 1989, Nr 3, poz. 36), jednak z uwagi na zmiany prawa orzeczenie to tylko częściowo zachowało swoją aktualność.
Stosownie do art. 556 Kodeksu cywilnego wyróżniamy wady fizyczne i wady prawne rzeczy sprzedanej. Wada fizyczna może polegać na tym, że:
1) rzecz ma takie cechy, które zmniejszają jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia rzeczy,
2) rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego,
3) rzecz została wydana kupującemu w stanie niezupełnym, w tym również bez niezbędnej instrukcji obsługi i innych informacji niezbędnych do korzystania z niej.
Braki ilościowe (liczba, miara, waga) nie są uważane za wady fizyczne rzeczy. W takim przypadku sprzedawca odpowiada na zasadach ogólnych kodeksu cywilnego regulujących nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 i in. Kc).
Rzeczy używane – nie stanowi wady fizycznej takie zmniejszenie ich wartości lub użyteczności, które jest następstwem zwykłej, dotychczasowej eksploatacji rzeczy.
Art. 556 par. 2 kodeksu cywilnego stanowi, że z wadą prawną rzeczy mamy do czynienia, gdy rzecz stanowi własność osoby trzeciej (także gdy sprzedawca jest jedynie współwłaścicielem rzeczy) lub jest obciążona prawem osoby trzeciej, tzn.:
- ustanowiono na niej ograniczone prawo rzeczowe (np. służebność, zastaw), - ustanowiono prawo obligacyjne, jeżeli jest skuteczne względem nabywcy (np. najem, czy dzierżawa), - zajęto rzecz sprzedaną w postępowaniu egzekucyjnym. Pojęcie wad prawnych odnosi się także do sprzedaży praw, zostało rozszerzone na sytuację, gdy sprzedane prawo nie istnieje.
Dla zachowania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne kupujący obowiązany jest zawiadomić sprzedawcę o wadzie w określonym przez ustawę terminie (akt staranności, notyfikacja wady). W przypadku wad fizycznych termin ten odpowiednio wynosi:
W przypadku, gdy kupujący nie zgłosi wad w podanych wyżej terminach – traci uprawnienia z tytułu rękojmi i może dochodzić odpowiedzialności sprzedawcy wyłącznie na zasadach ogólnych kodeksu cywilnego. Wyjątkiem jest taka sytuacja, gdy sprzedawca wadę podstępnie zataił, albo zapewnił kupującego, że rzecz jest niewadliwa (nie ma znaczenia czy sprzedawca działał w dobrej czy w złej wierze zapewniając o niewadliwości) – kupujący, mimo niezawiadomienia o wadzie w określonych powyżej terminach nie traci uprawnień z tytułu rękojmi.
Dla zachowania uprawnień za wady prawne nie jest konieczne dochowania aktu staranności w postaci zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Jeżeli jednak osoba trzecia dochodzi od kupującego roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej – kupujący winien o toczącym się procesie powiadomić niezwłocznie sprzedawcę, aby ten mógł wziąć udział w sprawie. Jeżeli kupujący tego obowiązku nie dopełni to uprawnień z tytułu rękojmi nie traci, w razie sporu sądowego ze sprzedawcą naraża się jednak na zarzut z jego strony, że gdyby brał udział w postępowaniu, to wykazałby bezzasadność roszczenia osoby trzeciej.
W przypadku wystąpienia wad kupujący może:
1) odstąpić od umowy, jednak odstąpienie nie będzie skuteczne, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad; Odstąpienie to oświadczenie woli, którego forma jest dowolna, jeżeli jednak umowa sprzedaży była sporządzona w formie pisemnej lub innej szczególnej – odstąpienie winno mieć pisemną formę, W razie odstąpienia strony zwracają sobie wzajemne świadczenia, tzn. kupujący zwraca rzecz objętą wadą a sprzedawca zwraca cenę, ponadto kupujący może dochodzić roszczeń odszkodowawczych z powodu nienależytego wykonania umowy. Odstąpienie nie będzie skuteczne, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad, ale tylko w przypadku jednokrotnej wymiany albo naprawy, potem już odstąpienie wywoła zamierzone skutki, chyba że wady są nieistotne;
2) żądać obniżenia ceny o różnicę pomiędzy wartościami rzeczy wadliwej i rzeczy niewadliwej;
3) żądać wymiany rzeczy wadliwej na wolną od wad, ale wyłącznie w przypadku, gdy przedmiotem sprzedaży były rzeczy oznaczone co do gatunku,
4) żądać naprawy (restytucja naturalna) – wyłącznie w przypadku rzeczy oznaczonych co do tożsamości gdy sprzedawca jest wytwórcą rzeczy (np. deweloper).
Terminy te są następujące:
pojęcie budynku wątpliwości, można spotkać się z poglądem, że budynek to obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, albo, że jest to wyłącznie budynek trwale z gruntem związany, który ma dach i fundamenty.
Uprawnienia z tytułu rękojmi nie przechodzą z mocy prawa na następców prawnych, jednak kupujący może dokonać przelewu praw w drodze cesji. W uchwale z dnia 23 września 2004 r., III CZP 48/04, Sąd Najwyższy orzekł, iż „wspólnota mieszkaniowa nie ma legitymacji czynnej do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, związanych z wadami fizycznymi nieruchomości wspólnej, w stosunku do sprzedawcy odrębnej własności lokalu mieszkalnego, chyba że właściciel lokalu przelał na nią te roszczenia. ”
ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). ustawa z dnia 24 czerwca 1994 roku (Dz. U. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.)
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30.12.1988 roku (sygn. akt: III CZP 48/88, OSN 1989, Nr 3), uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., III CZP 48/04.
Ustanowiony w art. 568 § 1 KC roczny termin do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne ma charakter terminu prekluzyjnego, po upływie którego roszczenia te wygasają.
Po upływie terminu wskazanego w art. 568 § 1 KC roszczenie kupującego o obniżenie ceny rzeczy wadliwej wygasa i nie może być skutecznie dochodzone przed sądem.
Umyślne ukrycie wady jest podstępnym zatajeniem wady rzeczy sprzedanej (art. 568 § 2 k.c.).
Skorzystanie z zarzutu upływu terminu z art. 568 § 1 KC może być w wyjątkowych okolicznościach uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Zawiadomienie sprzedawcy o wadliwości przedmiotu sprzedaży przed upływem zawitego terminu otwiera jedynie kupującemu możliwość obrony przed roszczeniami sprzedawcy z tej samej umowy sprzedaży w drodze podniesienia zarzutu z rękojmi (art. 568 § 3 KC), nie otwiera mu natomiast drogi do dochodzenia uprawnień z rękojmi po upływie tegoż terminu.
1. Sprzedawca, przeciwko któremu kupujący dochodzi swych roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne lub prawne przedmiotu sprzedaży, może ze swej strony na tych samych zasadach realizować w drodze regresu swoje uprawnienie w stosunku do swojego sprzedawcy a ten z kolei do swojego dostawcy. 2. Uprawnienie z rękojmi dotyczące ceny odnosi się do ceny rzeczywiście przez strony umówionej.
Od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55 poz. 321) skorzystanie z zarzutu przedawnienia roszczenia majątkowego, dochodzonego z tytułu rękojmi, może być w wyjątkowych okolicznościach uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC).
Unormowanie zawarte w tak zwanej karcie gwarancyjnej, wydanej na podstawie par. 1 ust. 1 pkt 2 par. 25 ust.4 i par. 35 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 8 kwietnia 1974 r. w sprawie ogólnych warunków umów o prace projektowe w budownictwie oraz o realizacje inwestycji budowlanych i o wykonanie remontów budowlanych i instalacyjnych (M.P. Nr 14 poz. 94), dotyczy rękojmi, a nie gwarancji i wiąże wyłącznie inwestora i wykonawcę, nie rodzi zaś uprawnień dla osoby trzeciej do dochodzenia roszczeń od wykonawcy.
Do gwarancji udzielonej zamawiającemu dzieło przez przyjmującego zamówienie mają w braku odmiennej umowy zastosowanie w drodze analogii przepisy normujące gwarancję przy sprzedaży, a więc i art. 579 KC, nie wyłączający w takiej sytuacji możliwości wykonania w warunkach w nim wskazanych przez kupującego uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy. Uprawnienia więc z tytułu rękojmi do żądania obniżenia wynagrodzenia z uwagi na wady fizyczne wzniesionego budynku (art. 637 KC) wygasają z upływem trzech lat, licząc od dnia kiedy rzecz została zamawiającemu oddana (art. 568, 638 KC), w zasadzie (art. 581 par. 2 KC) jednak nie wcześniej niż w trzy miesiące po upływie terminu gwarancji (art. 581 par. 3 KC).
Jeżeli usterki mieszkania przydzielonego członkowi spółdzielni budowlano-mieszkaniowej nie dadzą się usunąć lub ich usunięcie połączone byłoby z niewspółmiernymi kosztami, a są one tego rodzaju, że na stałe uniemożliwiają normalne korzystanie z mieszkania lub trwale obniżają jego podstawowe walory użytkowe, zasada ekwiwalentności świadczeń, obowiązująca w stosunkach pomiędzy spółdzielnią a jej członkiem uzasadnia odpowiednie obniżenie wkładu budowlanego, który obowiązany jest wnieść członek. Warunkiem tego obniżenia jest, by wysokość wkładu budowlanego, ustalonego stosownie do art. 148 par. 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, w sposób istotny odbiegała od wysokości wkładu obliczonego przy uwzględnieniu kosztów budowy odpowiadających faktycznej wartości wykonanych prac.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
Stosownie do przepisu art. 581 par. 2 KC termin gwarancji przedłuża się tylko o czas, w ciągu którego nabywca samochodu oczekuje na usunięcie jego wady, w sytuacji bowiem, gdy nabywcy ma być dostarczony inny samochód, wolny od wad, kwestia przedłużenia terminu gwarancji staje się bezprzedmiotowa. Termin gwarancji więc nie ulega przedłużeniu po dniu, w którym nabywca nie godzi się na usunięcie wady samochodu, i tylko wskutek sporu samochód pozostaje u gwaranta.
Przy umowie o dzieło odpowiedzialność przyjmującego zamówienie z tytułu rękojmi za wady budynku wygasa po upływie lat trzech, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.
Od dnia wejścia w życie KC przewidziany w art. 60 ustawy o łączności (Dz.U. 1961 Nr 8 poz.48) 12-miesięczny termin do zgłoszenia reklamacji w związku z zaginięciem wpłaconej w urzędzie pocztowym przesyłki pieniężnej jest terminem zawitym. Termin ten, jeśli ogranicza dochodzenia przed sądem odszkodowania za szkodę spowodowaną takim zaginięciem, jest - poczynając od dnia wejścia w życie KC- terminem przedawnienia (art. XIII PWKC).
Sąd może na podstawie art. 117 par. 3 KC, stosowanego w drodze analogii, nie uwzględnić upływu rocznego terminu przewidzianego w art. 568 par. 1 KC dla dochodzenia uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne sprzedanej rzeczy, jeżeli oddalenie spóźnionego żądania prowadziłoby do rażącego pokrzywdzenia nabywcy.
Obowiązek wynikający z gwarancji istnieje obok obowiązku wynikającego z rękojmi i niezależnie od niego. Uprawnienia z tytułu rękojmi można realizować przez złożenia jednostronnego oświadczenia woli. Zobowiązani do świadczenia na podstawie przepisów o rękojmi lub gwarancji znajdują się w zwłoce dopiero od chwili zwrotu nabytej rzeczy. Po stronie dłużników, z których jeden odpowiada na podstawie przepisów o gwarancji, a drugi z tytułu rękojmi, nie zachodzi solidarność.
Ocena, czy rzecz jest oznaczona tylko co do gatunku, czy tylko co do tożsamości, zależy od woli stron, oświadczonej wyraźnie lub w sposób dorozumiany. Rozstrzyga tu sposób określenia (stopień dokładności, wyodrębnienia) przedmiotu świadczenia. Gatunek może być określony także przez wskazanie cech dla danego gatunku właściwych (również przy sprzedaży samochodu).
Zgodnie z art. 568 par. 1 KC uprawnienia z rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana, natomiast przepis ten nie określa formy realizacji uprawnień, co usprawiedliwia wniosek, że kupujący może realizować swoje uprawnienia przez złożenie jednostronnego oświadczenia woli w sposób przewidziany w postanowieniach KC o formie czynności prawnych (art. 73 i in. KC). Zgłoszenie więc uprawnień w formie pisemnej czyni zadość wymogom przewidzianym w art. 568 par. 1 KC i jest prawnie skuteczne, jeżeli pismo zostało doręczone sprzedającemu przed upływem roku od nabycia rzeczy, przy zachowaniu oczywiście aktu pilności z art. 563 par. 1 KC.
Powiernictwo inwestycyjne przewidziane w art. 12 ust. 6 pr. budowlanego z 31 stycznia 1961 r. (Dz.U. Nr 7 poz. 46) nie pozbawia rolniczej spółdzielni produkcyjnej (jako właściwego inwestora) czynnej legitymacji w procesie przeciwko wykonawcy robót o należności wynikające z umowy o roboty budowlane, zawartej z wykonawcą przez powiernika (Inspektorat Budownictwa Rolniczego). Jeżeli zaś spółdzielnia taka nie należy do tzw. podmiotów arbitrażowych (Dz.U. z 1955 r. Nr 9 poz. 61) to może ona w drodze sądowej dochodzić należności od wykonawcy będącego takim podmiotem. Na podstawie par. 119 pkt 6 zasad i warunków oraz trybu zawieranych umów o wykonanie obiektów budownictwa (M.P. 1967 r. Nr 2 poz. 9) inwestor może się domagać od wykonawcy kary umownej za zwłokę w usunięciu wad ujawnionych nie tylko przy odbiorze obiektu lecz także później w ciągu 3 letniego okresu rękojmi za wady budynku (art. 656 par. 1 KC w związku z art. 638 i art. 568 par. 1 KC). Przepis art. 646 KC nie znajduje zastosowania do roszczenia inwestora o powyższą karę.
Inwestor, który utracił roszczenie z tytułu rękojmi za wady, może dochodzić od wykonawcy roszczeń odszkodowawczych opartych na zasadach ogólnych (art. 471 i n. KC).
Do dochodzenia roszczeń z tytułu gwarancji nie mają zastosowania terminy prekluzyjne z art. 568 KC przewidziane dla roszczeń kupującego z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy. Żaden bowiem przepis regulujący odpowiedzialność z tytułu gwarancji nie ustanawia terminu do dochodzenia tych roszczeń, jak również nie przewiduje odpowiedniego stosowania terminów prekluzyjnych przewidzianych dla uprawnień z tytułu rękojmi. Wobec braku przepisów szczególnych do dochodzenia roszczeń wynikających z gwarancji mają zastosowanie ogólne terminy przedawnienia (art. 117 i n. KC).
1. W wypadku nabycia zboża w wykonaniu obowiązku planowego odnawiania materiału siewnego na podstawie przepisu ustawy z dnia 16 lutego 1961 r. o hodowli roślin i nasiennictwa (Dz.U. Nr 10 poz. 54) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 10 sierpnia 1961 r. w sprawie objęcia upraw zboża i ziemniaków obowiązkiem planowego odnawiania materiału siewnego w gospodarstwach rolnych (Dz.U. Nr 39 poz. 200) mają zastosowanie przepisy KC o rękojmi za wady fizyczne przy sprzedaży w tym również przepisy art. 563 i 568 KC. 2. Utrata uprawnień z tytułu rękojmi na skutek upływu terminów przewidzianych w art. 563 i 568 KC nie powoduje utraty roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 566 par. 1 zd. pierwsze KC.
Sąd nie może na podstawie art. 117 par. 3 KC nie uwzględnić upływu terminów przewidzianych w art. 568 par. 1 KC do dochodzenia uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne sprzedanej rzeczy.
Art. 621 KC nakazujący odpowiednie stosowanie do przedmiotu kontraktacji przepisów o rękojmi przy sprzedaży, nie odnosi się do roszczeń plantatora przeciwko kontraktującemu z tytułu dostarczonych przez kontraktującego sadzonek, nasion itp. Do wzajemnych roszczeń z tego tytułu stosuje się przedawnienie dwuletnie przewidziane w art. 624 KC.
Gdy sprzedawca samochodu zapewnił nabywcę o roku jego produkcji nabywca może - po ujawnieniu stanu rzeczy sprzecznego z zapewnieniem - dochodzić roszczeń z powodu wady fizycznej rzeczy (art. 556 par. 1 i art. 561 par. 1 KC).
1.Odpowiedzialność gwaranta za szkodę, wyrządzoną w skutek niewykonania naprawy we właściwym czasie, może być ograniczona na podstawie art. 362 KC, jeżeli nabywca rezygnuje z naprawy i zgłasza żądanie technicznie i gospodarczo nieuzasadnione, wymiany należycie funkcjonującego pojazdu, w którym usunięcie wad jest możliwe bez obniżenia standardu tego typu pojazdu. 2.W świetle art. 58 i 577 par. 1 KC postanowienie gwarancyjne stanowiące, że wymiana samochodu przysługuje nabywcy tylko w razie bezskuteczności sześciu napraw głównych zespołów, jest dopuszczalne. 3.Zgodnie z art. 577 par. 1 KC i postanowieniami karty gwarancyjnej gwarant jest zobowiązany do dokonania skutecznej naprawy pojazdu. Zwolnienie się od obowiązku przez wypłatę zwrotu kosztów koniecznej naprawy może nastąpić tylko za zgodą nabywcy.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
Roszczenia z rękojmi za wady fizyczne samochodu nie obejmują dostarczenia kupującemu przez sprzedawcę innego samochodu, ponieważ obowiązek taki przepisy KC o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej wiążą tylko ze sprzedażą, której przedmiotem są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku (art. 561 KC). Sprzedaż samochodu indywidualnemu klientowi ma z reguły za przedmiot rzecz oznaczoną co do tożsamości, dotyczy bowiem konkretnego pojazdu zindywidualizowanego za pomocą takich danych, jak numer silnika, podwozia i wybranego przez kupującego. W takim zaś wypadku, jeżeli samochód ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny; sprzedawca natomiast może według własnego wyboru oświadczyć gotowość wymiany na inny samochód bądź niezwłocznie wady usunąć: w takim wypadku kupujący nie może już od umowy odstąpić (art. 560 par. 1 KC). Nie może on także narzucić sprzedawcy obowiązku dostarczenia innego samochodu, może jednakże w pozwie, w którym dochodzi roszczeń z tytułu rękojmi złożyć oświadczenie, że w zamian odstąpienia od umowy albo obniżenia ceny zgadza się na dostarczenie mu przez sprzedawcę innego samochodu; takie oświadczenie będzie miało dla sprzedawcy znaczenie oferty, której przyjęcie zależy wyłącznie od jego woli.
W ramach rękojmi za wady nabywca nie może domagać się wydania nowego samochodu, albowiem sprzedany samochód nie należy do rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku (art. 561 par. 1 KC), lecz do rzeczy określonych co do tożsamości (art. 561 par. 2 KC). W tej sytuacji, skoro sprzedawca nie wyraził gotowości wymiany samochodu, nabywca może jedynie w wypadku wykazania wad domagać się, zgodnie z art. 560 par. 1 KC albo odstąpienia od umowy albo obniżenia ceny.
Ocena, czy rzecz jest oznaczona tylko co do gatunku, czy tylko co do tożsamości, zależy od woli stron, oświadczonej wyraźnie lub w sposób dorozumiany. Rozstrzyga tu sposób określenia (stopień dokładności, wyodrębnienia) przedmiotu świadczenia. Gatunek może być określony także przez wskazanie cech dla danego gatunku właściwych (również przy sprzedaży samochodu).
W wypadku dostarczenia w stosunkach między jgu, a inną osobą zamiast sprzedanej rzeczy, dotkniętej wadą fizyczną, rzeczy wolnej od wad - ani przepisy o rękojmi, ani przepisy o gwarancji nie uzasadniają obowiązku zapłacenia przez kupującego wynagrodzenia za zgodne z przeznaczeniem zużycie rzeczy wymienionej. Nie jest także dopuszczalne nałożenie na kupującego takiego obowiązku w drodze umowy.
W razie, gdy sprzedawca rzeczy (samochodu) nie jest jej wytwórcą dla oceny, czy sprzedawca, który udzielił gwarancji, wywiązał się z niej, miarodajny jest nie przepis art. 561 par. 2 KC, lecz art. 560 par. 1 KC w związku z art. 579 KC. Przepis art. 579 KC jak i następne przepisy regulujące wzajemne stosunki między kupującym i sprzedawcą, który udzielił gwarancji, stosuje się (art. 582 KC) odpowiednio w wypadku, gdy sprzedawca nie będący wytwórcą rzeczy sprzedanej dał kupującemu dokument gwarantujący wystawiony przez wytwórcę. W wypadku takim kupujący może wykazać uprawnienia z tytułu gwarancji tylko względem wytwórcy, a uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy tylko względem sprzedawcy.
Przepisy zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 7 maja 1986 r. w sprawie jednolitych warunków gwarancyjnych dotyczących towarów niepełnowartościowych i używanych (MP. Nr 15 poz. 101) nie mają zastosowania - także w drodze analogii - do umów sprzedaży zawieranych między osobami fizycznymi, obejmujących używane ruchomości.
Do gwarancji udzielonej zamawiającemu dzieło przez przyjmującego zamówienie mają w braku odmiennej umowy zastosowanie w drodze analogii przepisy normujące gwarancję przy sprzedaży, a więc i art. 579 KC, nie wyłączający w takiej sytuacji możliwości wykonania w warunkach w nim wskazanych przez kupującego uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy. Uprawnienia więc z tytułu rękojmi do żądania obniżenia wynagrodzenia z uwagi na wady fizyczne wzniesionego budynku (art. 637 KC) wygasają z upływem trzech lat, licząc od dnia kiedy rzecz została zamawiającemu oddana (art. 568, 638 KC), w zasadzie (art. 581 par. 2 KC) jednak nie wcześniej niż w trzy miesiące po upływie terminu gwarancji (art. 581 par. 3 KC).
Okazując przy zawieraniu umowy dostawy wzór towaru dostawca zapewnia, że dostarczy odbiorcy towar o takich właściwościach, jakie posiada wzór. Odpowiada więc, w stosunkach między jgu, za inne wady również w sytuacji, gdy strony ograniczyły lub wyłączyły w umowie odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne towaru. Zwolniony jest bowiem od odpowiedzialności z tego tytułu tylko wówczas, gdy odbiorca, wiedząc o tego rodzaju wadach najpóźniej w chwili wydawania mu towaru, zgodził się ten towar nabyć jako niepełnowartościowy po cenie odpowiednio obniżonej.
Do odpowiedzialności komitenta wobec nabywcy rzeczy oddanej do sprzedaży komisowej nie mają zastosowania przepisy o odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy także wtedy, gdy komisant wyłączył swoją odpowiedzialność za te wady na podstawie art. 770 KC.
Wady fizyczne, o których mowa w art. 570-572 KC, dotyczą wyłącznie zwierząt wymienionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 7 października 1966 r. w sprawie odpowiedzialności sprzedawców za wady główne niektórych gatunków zwierząt (Dz.U. Nr 43, poz. 257). Sprzedawca innego zwierzęcia, które nie jest wymienione w tymże rozporządzeniu, odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne na zasadach ogólnych.
1. Określona w art. 556 par. 1 KC odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne rzeczy sprzedanej odnosi się także do rzeczy używanych, nie obejmuje ona jednakże odpowiedzialności za takie zmniejszenie wartości lub użyteczności rzeczy, która jest normalnym następstwem jej prawidłowego używania. 2. W razie niemożliwości lub znacznych trudności wykazania przez kupującego stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad (art. 560 par. 3 KC), kupujący nie może żądać obniżenia ceny.
Jeżeli gwarantem jest inna osoba niż sprzedawca, bezprzedmiotowe jest zawiadomienie sprzedawcy o wadach rzeczy. Wystarczy, jeśli kupujący zawiadamia o wadach wytwórcę, względem którego służą mu uprawnienia z tytułu gwarancji (art. 582 zd. ost. KC). Skoro mimo upływu okresu gwarancji i 8-krotnych napraw gwarancyjnych samochód nadal wykazywał wady, należy przyjąć, że wytwórca nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z gwarancji a więc zgodnie z art. 579 KC otworzyła się droga do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi za wady. W myśl art. 581 par. 3 KC termin do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie może skończyć się wcześniej jak w trzy miesiące po upływie terminu gwarancji. Przepis ten odnosi się do każdej sytuacji, gdy kupującemu była udzielona gwarancja. Wynika to z brzmienia przepisu a także jego nie budzącej wątpliwości wykładni logicznej. Skoro bowiem w okresie gwarancji nie można wykonywać uprawnień z tytułu rękojmi, to oczywiste jest, że termin rękojmi nie może upłynąć przed upływem okresu gwarancyjnego.
W wypadku dostarczenia w stosunkach między jgu, a inną osobą zamiast sprzedanej rzeczy, dotkniętej wadą fizyczną, rzeczy wolnej od wad - ani przepisy o rękojmi, ani przepisy o gwarancji nie uzasadniają obowiązku zapłacenia przez kupującego wynagrodzenia za zgodne z przeznaczeniem zużycie rzeczy wymienionej. Nie jest także dopuszczalne nałożenie na kupującego takiego obowiązku w drodze umowy.
W myśl art. 558 par. 2 KC wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym. Przepis powyższy ma zastosowanie także wówczas, gdy opinia techniczna dotycząca rzeczy sprzedawanej nie ujawnia takich wad rzeczy sprzedanej, które są wynikiem przestępstwa, np. ustawienia do samochodu silnika z przebitym numerem. Taka wada rzeczy sprzedanej nie może być ukrywana. Przedsiębiorstwo przyjmujące rzeczy do sprzedaży, tak jak w danym wypadku, musi zgodnie z wymaganiami rzetelności i wzajemnego zaufania w stosunkach handlowych w państwie socjalistycznym, dołożyć należytej staranności, aby nikt z nabywców nie padł ofiarą przestępstwa itd.
Sprzedaż rzeczy przez kupującego nie powoduje przejścia na nabywcę uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy; kupujący może jednak przelać na nabywcę uprawnienia do żądania obniżenia ceny, usunięcia wady lub dostarczenia rzeczy wolnej od wad.
Okoliczność bowiem, że wada nie ma charakteru wykonawczego, nie pozbawia kupujących roszczeń wynikających z rękojmi za wady fizyczne. Skarżący pomija fakt, że podstawą roszczenia wynikającego z rękojmi nie jest to, że rzecz sprzedana ma wadę wykonawczą, ale to, że w rzeczy tej istnieje wada zmniejszająca jej użyteczność lub wartość.
Możliwość skorzystania z uprawnień wynikających z rękojmi za wady fizyczne, w szczególności z odstąpienia od umowy, nie jest uzależniona od tego, czy wady są istotne. Okoliczność, czy wady są istotne czy nieistotne, ma znaczenie tylko wówczas, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana, a wady występują nadal. Zgodnie bowiem z art. 560 § 1 KC, kupujący nie może z tego uprawnienia skorzystać, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad, albo niezwłocznie wady usunie (co bezspornie nie nastąpiło). Jeżeli zaś rzecz była już wymieniana lub naprawiana, to ograniczenie to nie ma zastosowania, chyba że wady są nieistotne.
Odstąpienie od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej na podstawie art. 491 § 1 oraz art. 560 § 2 KC powoduje przejście własności tej rzeczy z powrotem na zbywcę.
Odstąpienie kupującego od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej z powodu wad nie przenosi automatycznie własności rzeczy z powrotem na sprzedawcę.
„Niezwłoczne” usunięcie wady w rozumieniu art. 560 § 1 KC oznacza naprawę rzeczy w krótkim czasie, którego ramy wyznaczają okoliczności konkretnego przypadku.
W wypadku działania lub zaniechania przez kupującego, które uniemożliwia sprzedawcy realizację deklarowanej przez niego gotowości niezwłocznego usunięcia wad, kupującemu nie przysługuje prawo odstąpienia.
Błędne nazwanie wady fizycznej rzeczy wadą prawną nie ma wpływu na skuteczność oświadczenia kupującego o odstąpieniu od umowy sprzedaży w wykonaniu uprawnienia z tytułu rękojmi. Powtórzenie błędnej oceny charakteru wady rzeczy w pozwie o zwrot ceny nie uzasadnia oddalenia powództwa. Zgodnie z art. 169 § 2 KC przesłanką nabycia własności rzeczy skradzionej jest bowiem zawsze dobra wiara ostatniego nabywcy, a nie jego poprzedników.
Odstąpienie przez kupującego od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej ze względu na wady (art. 560 par. 1 KC) powoduje przejście jej własności z powrotem na sprzedającego oraz wygaśnięcie udzielonej gwarancji jakości (art. 577 par. 1 KC).
Oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy wywołuje skutek wstecz, a więc oznacza powrót do stanu, jaki istniał przed zawarciem - w rozważanym wypadku - umowy sprzedaży. Bezskuteczne więc staje się nie tylko powracanie w stosunkach pomiędzy stronami tej umowy do wynikających z niej zobowiązań, ale także do wykorzystania przez nabywcę postanowień dokumentu gwarancyjnego wystawionego przez wytwórcę, a wręczonego mu przez sprzedawcę.
1. Sprzedawca, przeciwko któremu kupujący dochodzi swych roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne lub prawne przedmiotu sprzedaży, może ze swej strony na tych samych zasadach realizować w drodze regresu swoje uprawnienie w stosunku do swojego sprzedawcy a ten z kolei do swojego dostawcy. 2. Uprawnienie z rękojmi dotyczące ceny odnosi się do ceny rzeczywiście przez strony umówionej.
W wypadku, gdy kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej (art. 560 par. 2 KC), jego uprawnienia określone w art. 494 KC obejmuje przede wszystkim roszczenie o zwrot kwoty nominalnej (ceny sprzedaży), która może być zwaloryzowana na podstawie art. 358[1] par. 3 KC. Strata kupującego wynikła ze wzrostu ceny takiej rzeczy, jako wywołana inflacją, a nie nienależytym wykonaniem zobowiązania przez sprzedawcę, nie może natomiast być dochodzona w ramach roszczenia odszkodowawczego (art. 471 KC), przysługującego kupującemu na podstawie art. 494 in fine KC w związku z art. 560 par. 2 KC.
Zasądzenie odszkodowania z tytułu niewykonania umowy sprzedaży samochodu według ceny samochodu z daty wyrokowania uzasadnia zasądzenie odsetek od tej daty.
Dla zwolnienia sprzedawcy od odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady nie wystarczy, że kupujący mógł - przy dołożeniu należytej staranności - wadę zauważyć. Sprzedawca bowiem odpowiada także za wady jawne, jeśli nie były kupującemu znane. W art. 354 KC mieści się także obowiązek lojalności sprzedawcy wobec kupującego, który winien w szczególności przejawiać się w przedstawieniu drugiej stronie, nie będącej fachowcem w danej dziedzinie, rzeczywistego stanu sprzedawanej rzeczy.
1. W wypadku, gdy kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej (art. 560 par. 2 KC) jego uprawnienia określone w art. 494 KC obejmują również roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania w granicach dodatniego interesu umowy. Do zasad tej odpowiedzialności ma zastosowanie art. 471 KC. 2. Obowiązek sprzedawcy naprawienia szkody na podstawie art. 494 w zw. z art. 560 par. 2 i art. 471 KC obejmuje także stratę wynikającą ze wzrostu ceny w okresie od dnia zapłaty przez nabywcę ceny do dnia zastępczego zaspokojenia się w drodze nabycia innej rzeczy tego samego rodzaju.
Pozwany może w rewizji zwalczać wyrok z powołaniem się na to, że sąd I inst. - wbrew żądaniu zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości uszkodzonej rzeczy, za jednoczesnym wydaniem tej rzeczy dłużnikowi - zasądził od niego bezwarunkowo na rzecz powoda odszkodowanie w pieniądzu, także wówczas, gdy w postępowaniu przed tym sądem swą obronę ograniczył do zaprzeczenia.
Nie uzasadnia właściwości przemiennej sądu (art. 34 KPC) wytoczenie pozwu o zwrot świadczenia po odstąpieniu przez kupującego od umowy sprzedaży na podstawie rękojmi za wady (art. 560 par. 1 i 2 KC).
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji naczelnika gminy o przejęciu na rzecz państwa gospodarstwa rolnego za zaopatrzenie emerytalne po zawarciu umowy, w drodze której państwo sprzedało innemu rolnikowi to gospodarstwo, nie powoduje samo przez się nieważności umowy, można jednak odstąpić od umowy sprzedaży ze względu na ujawnioną w ten sposób wadę prawną rzeczy sprzedanej. W sądowym postępowaniu cywilnym strony nie mogą skutecznie podnosić, że nie istnieją przyczyny, z powodu których doszło do obalenia aktu przekazania gospodarstwa rolnego.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
W wypadku odstąpienia od umowy sprzedaży w związku z wadą fizyczną rzeczy, kupujący, zwracając rzecz (art. 494 KC) nie jest zobowiązany wynagrodzić sprzedawcy za normalne zużycie rzeczy, które nastąpiło przy prawidłowym jej używaniu - do chwili odstąpienia od umowy. Obowiązek taki natomiast istnieje w sytuacji, gdy zmniejszenie wartości (użyteczności) rzeczy była następstwem takich okoliczności, za które kupujący ponosi winę, jak i następstwem korzystania z rzeczy po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
Stosownie do przepisu art. 581 par. 2 KC termin gwarancji przedłuża się tylko o czas, w ciągu którego nabywca samochodu oczekuje na usunięcie jego wady, w sytuacji bowiem, gdy nabywcy ma być dostarczony inny samochód, wolny od wad, kwestia przedłużenia terminu gwarancji staje się bezprzedmiotowa. Termin gwarancji więc nie ulega przedłużeniu po dniu, w którym nabywca nie godzi się na usunięcie wady samochodu, i tylko wskutek sporu samochód pozostaje u gwaranta.
Kupujący, który - mimo dostrzeżenia wady - w ramach gwarancji decyduje się wadliwą rzecz nabytą zatrzymać za cenę obniżoną, nabywa jedynie uprawnienie do żądania zwrotu różnicy, jaka wynika z porównania wartości rzeczy niewadliwej i wadliwej.
1. Właściwym czasem (art. 579 KC) lub odpowiednim terminem (art. 580 par. 2 KC) do wykonania przez gwaranta jego obowiązków jest okres niezbędny w normalnym toku postępowania do dokonania naprawy lub wymiany rzeczy, przy czym - nie krótszy od zastrzeżonego w gwarancji, nie zaś okres wynikający z możliwości faktycznych gwaranta. Okoliczność że gwarancja zawiesza wykonanie uprawnienia z tytułu rękojmi, nie uzasadnia stanowiska, żeby wykonanie tego uprawnienia w czasie trwania gwarancji przedstawiało się jako niebyłe. Wykonanie uprawnienia z tytułu rękojmi staje się skuteczne z chwilą, gdy gwarant nie uczynił zadość obowiązkom wynikającym z gwarancji. W szczególności odstąpienie od umowy ze względu na wadę rzeczy sprzedanej (art. 560 par. 1 zd. pierwsze KC) w czasie trwania gwarancji staje się skuteczne z chwilą, gdy upłynął okres niezbędny w normalnym toku postępowania do dokonania naprawy lub wymiany rzeczy, a jej naprawa lub wymiana nie nastąpiła. 2. Odstąpienie od umowy ze względu na wadę rzeczy sprzedanej następuje według art. 494 KC. Do odstąpienia od umowy stanowiącego wykonanie uprawnienia z tytułu rękojmi, mającej na celu ochronę nabywcy (art. 560 par. 2 KC) ma zastosowanie art. 494 KC.
Roszczenia z rękojmi za wady fizyczne samochodu nie obejmują dostarczenia kupującemu przez sprzedawcę innego samochodu, ponieważ obowiązek taki przepisy KC o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej wiążą tylko ze sprzedażą, której przedmiotem są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku (art. 561 KC). Sprzedaż samochodu indywidualnemu klientowi ma z reguły za przedmiot rzecz oznaczoną co do tożsamości, dotyczy bowiem konkretnego pojazdu zindywidualizowanego za pomocą takich danych, jak numer silnika, podwozia i wybranego przez kupującego. W takim zaś wypadku, jeżeli samochód ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny; sprzedawca natomiast może według własnego wyboru oświadczyć gotowość wymiany na inny samochód bądź niezwłocznie wady usunąć: w takim wypadku kupujący nie może już od umowy odstąpić (art. 560 par. 1 KC). Nie może on także narzucić sprzedawcy obowiązku dostarczenia innego samochodu, może jednakże w pozwie, w którym dochodzi roszczeń z tytułu rękojmi złożyć oświadczenie, że w zamian odstąpienia od umowy albo obniżenia ceny zgadza się na dostarczenie mu przez sprzedawcę innego samochodu; takie oświadczenie będzie miało dla sprzedawcy znaczenie oferty, której przyjęcie zależy wyłącznie od jego woli.
Żądanie dostarczenia innego samochodu, wolnego od wad (art. 577 par. 1 KC), uzasadnione jest w wypadku stwierdzenia niemożliwości dokonania naprawy samochodu, zapewniającej jego pełną sprawność eksploatacyjną przewidzianą warunkami technicznymi.
1. Określona w art. 556 par. 1 KC odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne rzeczy sprzedanej odnosi się także do rzeczy używanych, nie obejmuje ona jednakże odpowiedzialności za takie zmniejszenie wartości lub użyteczności rzeczy, która jest normalnym następstwem jej prawidłowego używania. 2. W razie niemożliwości lub znacznych trudności wykazania przez kupującego stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad (art. 560 par. 3 KC), kupujący nie może żądać obniżenia ceny.
W ramach rękojmi za wady nabywca nie może domagać się wydania nowego samochodu, albowiem sprzedany samochód nie należy do rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku (art. 561 par. 1 KC), lecz do rzeczy określonych co do tożsamości (art. 561 par. 2 KC). W tej sytuacji, skoro sprzedawca nie wyraził gotowości wymiany samochodu, nabywca może jedynie w wypadku wykazania wad domagać się, zgodnie z art. 560 par. 1 KC albo odstąpienia od umowy albo obniżenia ceny.
Między przepisami KC o rękojmi i przepisami o gwarancji zachodził ścisły związek, gdyż przepisy o gwarancji stanowią swego rodzaju ustawową modyfikację kodeksowej rękojmi za wady fizyczne, która polega przede wszystkim na tym, że udzielenie gwarancji zawiesza wykonanie podstawowych uprawnień kupującego z tytułu rękojmi za wady fizyczne (art. 579 KC), wykonanie zaś w przyszłości przez kupującego prawa odstąpienia od umowy z powodu wady uzależnia od niewykonania przez udzielającego gwarancji - według jego wyboru - obowiązku usunięcia wad lub dostarczenia rzeczy wolnej od nich.
Ocena, czy rzecz jest oznaczona tylko co do gatunku, czy tylko co do tożsamości, zależy od woli stron, oświadczonej wyraźnie lub w sposób dorozumiany. Rozstrzyga tu sposób określenia (stopień dokładności, wyodrębnienia) przedmiotu świadczenia. Gatunek może być określony także przez wskazanie cech dla danego gatunku właściwych (również przy sprzedaży samochodu).
Nawet w sytuacji, gdy sprzedawca nie może w układzie stosunków stron wykonać zobowiązań, wynikających z udzielonej przez niego gwarancji, to w wypadku zobowiązania się dłużnika do świadczenia niemożliwego i gdy niemożliwość świadczenia dotyczy tylko osoby dłużnika, niemożliwość ta nie ma wpływu na ważność umowy strony i obowiązek świadczenia przemienia się w obowiązek odszkodowania (art. 471). Niezależnie jednak od tego, czy pisemne zapewnienie sprzedawcy w przedmiocie właściwości silnika samochodu potraktujemy jako udzielenie nabywcy gwarancji w rozumieniu art. 577 par. 1 KC, czy też jako rękojmię za wady fizyczne sprzedanej rzeczy (art. 556 par. 1 KC), to roszczenie kupującego co do zasady jest uzasadnione (art. 560 KC) w każdym z wymienionych wypadków.
Okoliczność, że jednostka wyspecjalizowana w zakresie obrotu rzeczami określonego rodzaju wprowadza do obrotu także używane rzeczy (pojazdy), nie zwalnia jej od obowiązków ciążących na niej z tytułu rękojmi za wady fizyczne i od dalszych konsekwencji z tego wynikających.
W wypadku dostarczenia w stosunkach między jgu, a inną osobą zamiast sprzedanej rzeczy, dotkniętej wadą fizyczną, rzeczy wolnej od wad - ani przepisy o rękojmi, ani przepisy o gwarancji nie uzasadniają obowiązku zapłacenia przez kupującego wynagrodzenia za zgodne z przeznaczeniem zużycie rzeczy wymienionej. Nie jest także dopuszczalne nałożenie na kupującego takiego obowiązku w drodze umowy.
Zwrócić należy uwagę na to, że inne roszczenia przysługują na podstawie gwarancji a inne na podstawie rękojmi. Mianowicie na podstawie gwarancji sprzedawca zobowiązany jest do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad (art. 577 par. 1 KC). Decyduje także umowa, której Sąd Wojewódzki nie rozważył. W tym jednak wypadku winien dostarczyć rzecz na koszt sprzedawcy do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została mu wydana (art. 580 par. 1 KC). Natomiast w oparciu o przepisy o rękojmi nabywca może z powodu wady fizycznej od umowy odstąpić lub żądać obniżenia ceny (art. 560 par. 1 KC), względnie o ile chodzi o rzeczy oznaczone co do gatunku żądać dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych takich samych rzeczy wolnych od wad.
Według treści zdania drugiego par. 3 art. 560 KC, gdy obowiązuje zarządzenie, które określa cenę za rzeczy danego rodzaju lub gatunku, kupujący obowiązany jest zapłacić na rzecz wadliwą cenę wynikającą z tego zarządzenia. Z treści wymienionego przepisy wynika więc, że dotyczy on rzeczy dotkniętych wadą, których cena została określona zarządzeniem uprawnionej do wydawania tego rodzaju zarządzeń o charakterze ogólnym władzy administracyjnej. Będzie to miało miejsce np. w wypadku okazania się, że pewien rodzaj lub gatunek towarów został wypuszczony na rynek z określoną wadą i z powodu tej właśnie wady właściwa władza zarządziła z racji swych uprawnień w zakresie ustalenie cen sprzedażnych przecenę danego rodzaju lub gatunku towaru, który nie odpowiada normom jakościowym, wymaganym w obrocie.
W razie, gdy sprzedawca rzeczy (samochodu) nie jest jej wytwórcą dla oceny, czy sprzedawca, który udzielił gwarancji, wywiązał się z niej, miarodajny jest nie przepis art. 561 par. 2 KC, lecz art. 560 par. 1 KC w związku z art. 579 KC. Przepis art. 579 KC jak i następne przepisy regulujące wzajemne stosunki między kupującym i sprzedawcą, który udzielił gwarancji, stosuje się (art. 582 KC) odpowiednio w wypadku, gdy sprzedawca nie będący wytwórcą rzeczy sprzedanej dał kupującemu dokument gwarantujący wystawiony przez wytwórcę. W wypadku takim kupujący może wykazać uprawnienia z tytułu gwarancji tylko względem wytwórcy, a uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy tylko względem sprzedawcy.
Okoliczność, że jednostka wyspecjalizowana w zakresie obrotu rzeczami określonego rodzaju wprowadza do obrotu także używane rzeczy (pojazdy), nie zwalnia jej od obowiązków ciążących na niej z tytułu rękojmi za wady fizyczne i od dalszych konsekwencji z tego wynikających.
Wytyczne Sądu Najwyższego z 30 grudnia 1988 roku, sygn. akt: III CZP 48/88
O klasyfikacji umowy leasingu do grupy operacyjnych świadczy w głównej mierze uprawnienie leasingobiorcy do księgowania opłat jako kosztów uzyskania przychodu, odliczania podatku VAT oraz istnienie jedynie prawa pierwokupu, a nie opcji sprzedaży charakterystycznej dla leasingu finansowego. Ustalenie, że łączący strony leasing finansowy był leasingiem operacyjnym zbliżonym do najmu, powoduje, że nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy o rękojmi przy sprzedaży i art. 575 KC.
Przepis art. 575 KC nie ma zastosowania do odpowiedzialności komisanta, gdy została ona wyłączona na podstawie art. 770 KC.
Art. 575 KC może w drodze analogii znaleźć zastosowanie do odpowiedzialności leasingodawcy z tytułu rękojmi za wadę prawną pojazdu będącego przedmiotem umowy leasingu finansowanego z opcją sprzedaży; przy zaistnieniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie leasingodawca jest zobowiązany do zwrotu uiszczonych rat leasingowych w zakresie odpowiadającym cenie pojazdu.
Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne. Szczególne przepisy kodeksu cywilnego o dziedziczeniu gospodarstw rolnych należą do zespołu norm prawnych zmierzających - zgodnie z założeniami aktualnej polityki rolnej Państwa - do stworzenia indywidualnym gospodarstwom chłopskim warunków umożliwiających przyśpieszenie wzrostu produkcji rolnej.
W razie, gdy sprzedawca rzeczy (samochodu) nie jest jej wytwórcą dla oceny, czy sprzedawca, który udzielił gwarancji, wywiązał się z niej, miarodajny jest nie przepis art. 561 par. 2 KC, lecz art. 560 par. 1 KC w związku z art. 579 KC. Przepis art. 579 KC jak i następne przepisy regulujące wzajemne stosunki między kupującym i sprzedawcą, który udzielił gwarancji, stosuje się (art. 582 KC) odpowiednio w wypadku, gdy sprzedawca nie będący wytwórcą rzeczy sprzedanej dał kupującemu dokument gwarantujący wystawiony przez wytwórcę. W wypadku takim kupujący może wykazać uprawnienia z tytułu gwarancji tylko względem wytwórcy, a uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy tylko względem sprzedawcy.
O istnieniu i zakresie odpowiedzialności właściciela lombardu za wady prawne rzeczy pozostawionej przez pożyczkobiorcę, a następnie zbytej osobie trzeciej, rozstrzyga treść tzw. umowy lombardowej oraz treść umowy sprzedaży.
Ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady sprzedanej rzeczy (mającą odpowiednie zastosowanie do umowy zamiany - art. 604 KC) ma charakter zbliżony do absolutnego tzn. sprzedawca nie może się od niej zwolnić, obciąża go ona niezależnie od tego, czy on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę a nawet czy w ogóle widział lub mógł wiedzieć o tym, że sprzedana rzecz jest wadliwa. Z rzeczą wadliwą mamy do czynienia wtedy, gdy ma ona cechy zmniejszające jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, a także jeśli nie ma wątpliwości, o których istnieniu zapewnił kupującego sprzedawca, albo jeżeli została ona wydana w stanie niezupełnym. Dla oceny wad fizycznych rzeczy podstawowe znaczenie mają względy funkcjonalne, czy to określone w umowie, czy związane z wymaganiami normalnego użytku. Na kupującym nie ciążą żadne obowiązki badania rzeczy na okoliczność istnienia wady, poza zwykłymi obowiązkami związanymi z odbiorem rzeczy zgodnie z umową.
Samochód sprzedany wraz ze sfałszowanym dowodem rejestracyjnym stanowi rzecz dotkniętą wadą fizyczną (art. 556 par. 1 KC) polegającą na zmniejszeniu użyteczności takiego pojazdu ze względu na cel wynikający z jego przeznaczenia, a w konsekwencji i na zmniejszeniu jego wartości użytkowej.
1. Powód nie ma interesu prawnego, o jakim mowa w art. 189 KPC, w ustaleniu nieważności złożonej przez zbywcę oferty sprzedaży nieruchomości w sytuacji, gdy w rzeczywistości zmierza do stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży, zawartej w wyniku przyjęcia tej oferty przez osobę trzecią. 2. Umowa dotycząca zbycia rzeczy dokonana przez osobę nie będącą jej właścicielem nie jest bezwzględnie nieważna.
Tzw. „przebicie” numerów nadwozia pojazdu stanowi wadę fizyczną w rozumieniu art. 556 par. 1 KC, uprawniającą nabywcę do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi.
Dokonanie przez nabywcę samochodu jego przewłaszczenia na rzecz banku w celu zabezpieczenia pobranego kredytu, nie stanowi przeszkody w dochodzeniu odszkodowania od zbywcy w razie ujawnienia, że samochód pochodził z kradzieży i został zwrócony osobie uprawnionej.
Zasadne jest żądanie wymiany samochodu na nowy chociaż z ustaleń wynika, że istotna wada, która nie została usunięta przez pozwanego, dotyczy silnika samochodu. Do rozważenia bowiem pozostaje kwestia, czy nie stanowiłoby zadośćuczynienia żądanie wymiany jedynie silnika. Rozstrzygając tą wątpliwość należy uwzględnić to, iż z przyczyn nie zawinionych przez powoda, a leżących wyłącznie po stronie pozwanego, sporny samochód stał przez dłuższy okres czasu, nie będąc wykorzystywany. Jest więc oczywiste, że tym samym wartość użytkowa tego samochodu spowodowana upływem czasu, korozją itp. z powodu długotrwałego postoju zmniejszyła się. Pozostawałoby zatem w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego przyjęcie, że w okolicznościach tych usprawiedliwione żądanie powoda z tytułu nieskutecznie dokonanej naprawy, mogłoby się ograniczać jedynie do wymiany silnika.
Czy sprzedawca lub wytwórca rzeczy zobowiązany w ramach obowiązków wynikających z rękojmi lub gwarancji do dostarczenia zamiast rzeczy sprzedanej dotkniętej wadami fizycznymi rzeczy wolnej od wad, może powstrzymać się ze spełnieniem swojego świadczenia do czasu zapłaty przez kupującego odpowiedniego odszkodowania za zmniejszenie wartości rzeczy w okresie jej używania do chwili wymiany na rzecz wolną od wad, jeżeli zmniejszenie wartości rzeczy jest również następstwem okoliczności, za które kupujący ponosi odpowiedzialność - postanowiono odmówić podjęcia uchwały.
Jeżeli przedmiot umowy sprzedaży (samochód) nie miał właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewniał kupującego, tzn. był samochodem w rzeczywistości wyprodukowanym 7 lat wcześniej niż sprzedawca zapewniał o tym w umowie nabywcę, nie wchodzi w grę wyłączenie odpowiedzialności sprzedawcy za wady, jak również odpowiedzialności z tytułu rękojmi.
I. Jeżeli w chwili zawierania umowy sprzedawca wie o zamierzonym przez kupującego przeznaczeniu rzeczy i można mu zasadnie przypisać świadomość, iż kupujący działa w zaufaniu do jego wiedzy i umiejętności wyboru odpowiedniej rzeczy, przedstawioną kupującemu przez sprzedawcę ocenę właściwości rzeczy wraz z sugestią jej wyboru można zasadnie interpretować jako dorozumiane zapewnienie kupującego o przydatności rzeczy do wskazanego przez niego celu. II. Dochodzenie roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z istnienia wady fizycznej rzeczy wyłącza dochodzenie roszczenia o naprawienie szkody spowodowanej niedopełnieniem przez sprzedawcę przy zawieraniu umowy obowiązku udzielenia kupującemu należytych informacji o właściwościach sprzedanej rzeczy.
Naprawienie szkody ma wyrównać ubytek majątkowy poszkodowanego, ale nie może prowadzić do wzbogacenia go.
Osoba, która w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej pośredniczyła na rzecz obu stron przy zawieraniu umowy sprzedaży, odpowiada za szkodę poniesioną przez kupującego wskutek wady prawnej nabytego samochodu, o której wiedziała lub - po zapoznaniu się z dokumentami i dokonawszy zwykłego przeglądu tego pojazdu - z łatwością mogła ją wykryć.
Gdy sprzedawca samochodu zapewnił nabywcę o roku jego produkcji nabywca może - po ujawnieniu stanu rzeczy sprzecznego z zapewnieniem - dochodzić roszczeń z powodu wady fizycznej rzeczy (art. 556 par. 1 i art. 561 par. 1 KC).
Spółdzielnia mieszkaniowa, która zamiast mieszkania posiadającego istotne wady przydziela członkowi inne mieszkanie, obowiązana jest zwrócić mu wszelkie nakłady poniesione na to mieszkanie przez członka, choćby w chwili dokonania zamiany mieszkań niektóre z tych nakładów uległy zniszczeniu czy też zostały usunięte, a więc nie wpłynęły w sposób trwały na podniesienie standardu wykończenia zwalnianego lokalu.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji naczelnika gminy o przejęciu na rzecz państwa gospodarstwa rolnego za zaopatrzenie emerytalne po zawarciu umowy, w drodze której państwo sprzedało innemu rolnikowi to gospodarstwo, nie powoduje samo przez się nieważności umowy, można jednak odstąpić od umowy sprzedaży ze względu na ujawnioną w ten sposób wadę prawną rzeczy sprzedanej. W sądowym postępowaniu cywilnym strony nie mogą skutecznie podnosić, że nie istnieją przyczyny, z powodu których doszło do obalenia aktu przekazania gospodarstwa rolnego.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
Według przepisu par. 2 art. 556 KC z wadą prawną mamy do czynienia wówczas, gdy sprzedana rzecz stanowi własność osoby trzeciej, albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, ale mając na względzie ochronę kupującego, za obciążenie, należy w drodze analogii uznać także prawa obligacyjne przysługujące osobom trzecim w stosunku do przedmiotu sprzedaży, które powodują, że kupujący nie jest w stanie korzystać w pełni z kupionej rzeczy.
Do rękojmi za wady fizyczne środków produkcji dostarczanych przez kontraktującego w ramach art. 615 KC należy stosować odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży (art. 621 w związku z art. 556 i nast. KC). Padnięcie piskląt hodowlanych na skutek wad, które przypisać należy kontraktującemu, uzasadnia jego odpowiedzialność według odpowiednio stosowanych przepisów o rękojmi za wady fizyczne i w konsekwencji prawo producenta do odstąpienia od umowy w zakresie świadczenia dodatkowego w postaci dostarczenia piskląt. Podstawy do odstąpienia od umowy w tym zakresie nie odnoszą się do odstąpienia przez producenta od umowy w części dotyczącej nabytej paszy, która nie została wykorzystana wobec padnięcia piskląt.
Uszkodzenie przez kupującego rzeczy wyłącza odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu gwarancji lub rękojmi tylko w części obejmującej zakres uszkodzenia oraz w części, w której to uszkodzenie spowodowało zakłócenie w działaniu innych części rzeczy kupionej; nie powoduje natomiast utraty całości uprawnienia, chyba że uszkodzenia spowodowane przez kupującego są tak poważne, iż dyskwalifikują całą rzecz sprzedaną.
Wyłączenie uprawnień wynikających z rękojmi w odniesieniu do rzeczy nabytej na licytacji (art. 879 KPC) nie odnosi się do samochodu kupionego na licytacji zorganizowanej w trybie zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 14 stycznia 1967 r. w sprawie sprzedaży indywidualnym nabywcom używanych pojazdów samochodowych przez przedsiębiorstwa zgrupowane w Centrali Techniczno-Handlowej „Motozbyt” (MP Nr 9 poz. 53).
1. Określona w art. 556 par. 1 KC odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne rzeczy sprzedanej odnosi się także do rzeczy używanych, nie obejmuje ona jednakże odpowiedzialności za takie zmniejszenie wartości lub użyteczności rzeczy, która jest normalnym następstwem jej prawidłowego używania. 2. W razie niemożliwości lub znacznych trudności wykazania przez kupującego stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej wartości obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad (art. 560 par. 3 KC), kupujący nie może żądać obniżenia ceny.
Uprawnienia wynikające z rękojmi za wady (art. 556 par. 1 KC) oraz gwarancji (art. 577 par. 1 KC) nie ograniczają się do osoby kupującego, ale przechodzą także na jego następców prawnych.
Nawet w sytuacji, gdy sprzedawca nie może w układzie stosunków stron wykonać zobowiązań, wynikających z udzielonej przez niego gwarancji, to w wypadku zobowiązania się dłużnika do świadczenia niemożliwego i gdy niemożliwość świadczenia dotyczy tylko osoby dłużnika, niemożliwość ta nie ma wpływu na ważność umowy strony i obowiązek świadczenia przemienia się w obowiązek odszkodowania (art. 471). Niezależnie jednak od tego, czy pisemne zapewnienie sprzedawcy w przedmiocie właściwości silnika samochodu potraktujemy jako udzielenie nabywcy gwarancji w rozumieniu art. 577 par. 1 KC, czy też jako rękojmię za wady fizyczne sprzedanej rzeczy (art. 556 par. 1 KC), to roszczenie kupującego co do zasady jest uzasadnione (art. 560 KC) w każdym z wymienionych wypadków.
Okoliczność, że jednostka wyspecjalizowana w zakresie obrotu rzeczami określonego rodzaju wprowadza do obrotu także używane rzeczy (pojazdy), nie zwalnia jej od obowiązków ciążących na niej z tytułu rękojmi za wady fizyczne i od dalszych konsekwencji z tego wynikających.
Jeżeli dostarczony wydawcy przez autora utwór zawiera zapożyczenie z dzieł innych autorów bez wskazania źródeł tego zapożyczenia, to autor odpowiada wobec wydawcy z tytułu rękojmi za wady prawne dzieła. W takim bowiem wypadku prawa autorskie do fragmentów utworu obejmujących zapożyczenie przysługują osobom trzecim, które w razie wydania utworu zawierającego zapożyczone teksty mogą na zasadzie art. 53 i 56 pr. aut. dochodzić przeciwko wydawcy ochrony naruszonych praw autorskich, zarówno osobistych, jak i majątkowych. W sytuacji natomiast, gdy zapożyczone fragmenty stanowią znaczną część utworu, tak że ich wyłączenie zniekształciłoby treść utworu, a w celu usunięcia zapożyczeń konieczne byłoby opracowanie utworu na nowo, wydawca może na podstawie art. 637 par. 2 KC odstąpić od umowy z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 576 KC. Odstąpieniu od umowy nie stoi przy tym na przeszkodzie okoliczność, że utwór został przez wydawcę przyjęty, chyba że przed przyjęciem dzieła wydawca wiedział o istnieniu wady prawnej.
Jeżeli wytwórca nie usunął w ramach gwarancji wad rzeczy, kupującemu przysługuje względem wytwórcy roszczenie o dostarczenie rzeczy nowej, wolnej od wad. Kupujący może wykonać uprawnienia z tytułu gwarancji przez samo zgłoszenie wytwórcy wad rzecz przed upływem terminu gwarancji. Jeżeli to uczni, a żądanie okaże się bezskuteczne, może wytoczyć powództwo o dostarczenie rzeczy nowej także po upływie terminu gwarancji byleby tylko roszczenie nim objęte nie uległo przedawnieniu stosownie do zasad ogólnych.
W myśl art. 558 par. 2 KC wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym. Przepis powyższy ma zastosowanie także wówczas, gdy opinia techniczna dotycząca rzeczy sprzedawanej nie ujawnia takich wad rzeczy sprzedanej, które są wynikiem przestępstwa, np. ustawienia do samochodu silnika z przebitym numerem. Taka wada rzeczy sprzedanej nie może być ukrywana. Przedsiębiorstwo przyjmujące rzeczy do sprzedaży, tak jak w danym wypadku, musi zgodnie z wymaganiami rzetelności i wzajemnego zaufania w stosunkach handlowych w państwie socjalistycznym, dołożyć należytej staranności, aby nikt z nabywców nie padł ofiarą przestępstwa itd.
1. Istnienie wad sprzedanej rzeczy nie powoduje nieważności umowy (art. 58 par. 2 KC), lecz skutki ich należy ocenić według przepisów o rękojmi za wady. 2. Postanowienia umów zastrzegające nadmierne odsetki nie stają się nieważne w całości, a jedynie co do nadwyżki korzyści majątkowych ponad granicę określoną rozp. Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1964 r. (Dz.U. Nr 47 poz. 321). 3. Zawierający umowę z osobą nieumocowaną do reprezentowania osoby prawnej nie może dochodzić naprawienia szkód, od tej osoby prawnej (art. 429 i 430 KC), lecz od osoby z którą zawarto umowę (art. 39 KC).
Art. 621 KC nakazujący odpowiednie stosowanie do przedmiotu kontraktacji przepisów o rękojmi przy sprzedaży, nie odnosi się do roszczeń plantatora przeciwko kontraktującemu z tytułu dostarczonych przez kontraktującego sadzonek, nasion itp. Do wzajemnych roszczeń z tego tytułu stosuje się przedawnienie dwuletnie przewidziane w art. 624 KC.
1. Wcześniejsza data produkcji pojazdu niż wymieniona w dowodzie rejestracyjnym jest wadą fizyczną w rozumieniu art. 566 par. 1 KC. W istocie bowiem samochód, jako starszy, nie ma właściwości, o której istnieniu sprzedający zapewniali kupującego, a która w istotny sposób wpływa na wolnorynkową wartość pojazdu 2. Zbycie pojazdu, będącego przedmiotem umowy między stronami nie powoduje utraty przez zbywcę uprawnień z tytułu rękojmi. Dalszy obrót rzeczy sprzedanej nie powoduje automatycznego przeniesienia wraz z własnością rzeczy uprawnień z tytułu rękojmi na rzecz kolejnego nabywcy. Musiałby bowiem nastąpić odrębny przelew uprawnień z rękojmi.
Nieskorzystanie przez kupującego z przysługujących mu uprawnień z tytułu rękojmi nie wyklucza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.
Zawiadomienie o wadach fizycznych rzeczy sprzedanej (art. 563 par. 1 KC) jest czynnością podobną do oświadczenia woli, co uzasadnia w ocenach prawnych zarówno składania, jak i odbierania takiego zawiadomienia stosowanie w drodze analogii przepisów KC o przedstawicielstwie.
W wypadku, gdy szkoda jest następstwem okoliczności, za które wykonawca budynku ponosi odpowiedzialność (art. 566 par. 1 w zw. z art. 656 par. 1 i 638 KC), nie mają zastosowania ograniczenia zawarte w art. 566 par. 1 zd. drugie w zw. z art. 656 par. 1 i 638 KC Inwestor może wówczas dochodzić odszkodowania w pełnym zakresie na zasadach odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i n. KC). W ramach tego roszczenia inwestor nie może jednak w drodze przywrócenia stanu poprzedniego (art. 363 par. 1 KC) żądać usunięcia wad, gdyż także poprzedni stan rzeczy (budynek) był dotknięty wadą.
Urządzenia techniczne, a zwłaszcza urządzenia tego rodzaju jak nabyty żuraw samochodowy tracą na wartości niezależnie od tego czy są używane czy nie. Wartość tego zużycia jest przenoszona na powstające przy współudziale danego urządzenia wyroby bądź usługi i uzyskaną w cenie sprzedanego wyrobu bądź usługi. Brak tego uzysku wskutek bezczynności urządzenia stanowi szkodę będącą normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 par. 1 i par. 2 KC nienależytego wykonania przez pozwanego zobowiązania.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
Roszczenia odszkodowawcze z art. 566 KC (w granicach dodatniego i ujemnego interesu), co wynika z treści i celu tego przepisu (ochrona konsumenta), uzupełniają zakres uprawnień nabywcy z tytułu rękojmi. Kupujący, który utracił uprawnienia z tytułu rękojmi może więc dochodzić od sprzedawcy naprawienia szkody, spowodowanej wadą fizyczną rzeczy na ogólnych zasadach odpowiedzialności dłużnika za nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 KC).
Końcowym terminem - stosownie do okoliczności konkretnej sprawy - może być także data wcześniejsza niż wytoczenie powództwa, a zwłaszcza udowodniona data odstąpienia od umowy kupna - sprzedaży. Teza II. Odszkodowanie, które można dochodzić na podstawie art. 566 par. 1 KC, może stosownie do okoliczności nie wyczerpywać wszelkiej szkody. Dlatego też należy przyjąć, że przepis art. 566 par. 1 KC nie wyłącza - ogólnie rzecz biorąc - zastosowania art. 471 KC. Teza III. W świetle obowiązującego prawa cywilnego brak jednak podstaw do przyjęcia, by zastrzeżona kara umowna (art. 483 i 484 KC) eliminowała w ogóle zastosowanie ogólnych przepisów KC o skutkach niewykonania zobowiązań, a zwłaszcza mającego podstawowe znaczenie art. 471 KC.
Przedsiębiorstwo specjalistyczne, powołane do obsługi technicznej samochodu i przeprowadzania napraw gwarancyjnych i innych, które dokonało naprawy w sposób stanowiący przyczynę nieszczęśliwego wypadku, nie może zwolnić się od tej odpowiedzialności przez wykazanie, że użyta do naprawy część zamienna została wyprodukowana przez inne przedsiębiorstwo, jeżeli następnie okaże się, że ta część posiadała określone wady lub nie posiadała określonych niezbędnych właściwości.
Fakt, że sprzedawca sprzedaje towar wyprodukowany przez inną osobę, sam przez się nie wystarcza do przyjęcia, że szkoda jest następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. Zależy to bowiem od szeregu okoliczności towarzyszących (np. czy sprzedawca nie mógł lub nie powinien był zorientować się, że dostarczony mu przez producenta towar jest wadliwy, czy zachowano należytą staranność przy odbiorze towaru i jego przechowywaniu itp.), a ciężar przeprowadzenia dowodu w tym kierunku obciąża stronę pozwaną (art. 6 KC.).
Umowa pomiędzy rolnikiem a spółdzielnią kółek rolniczych, mająca za przedmiot wykonanie prac polowych jest typową umową o dzieło (art. 627 KC). Niesprawność organizacyjna i techniczna przyjmującego zamówienie mieści się w granicach jego własnego ryzyka i jeżeli pozostaje w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zamówionej usługi i ze szkodą, która na skutek tego powstała, to przyjmujący zamówienie jest zobowiązany do naprawienia tej szkody bądź z mocy art. 471 KC bądź z mocy rękojmi za wady fizyczne dzieła (art. 637 i 638 w związku z art. 566 par. 1 KC).
Z treści art. 579 KC wynika jedynie pewne ograniczenie czasowe w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych w zakresie negatywnego interesu umowy, które ustaje w momencie, gdy sprzedawca we właściwym czasie nie uczyni zadość obowiązkom wynikającym z gwarancji. W sytuacji zatem, gdy strony odstąpiły od umowy sprzedaży i w związku z tym ustał także okres ważności gwarancji, możliwość dochodzenia odszkodowania z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie jest już niczym ograniczone, a ze względu na charakter i zakres roszczeń odszkodowawczych znajduje uzasadnienie w treści art. 566 par. 1 KC. Biernie legitymowany jednak w zakresie tych roszczeń jest sprzedawca, a nie wytwórca (art. 582 KC).
Dokonany przez spółdzielcze zrzeszenie budowy domków jednorodzinnych - na rzecz członka tejże spółdzielni przelew uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne w stosunku do jednostki gospodarki uspołecznionej, będącej wykonawcą robót budowlanych nie może stanowić podstawy do dochodzenia od tej jednostki zwrotu należności zapłaconej przez członka spółdzielni poprzedniemu użytkownikowi domku, jak również nie może stanowić podstawy do dochodzenia kar umownych.
Okoliczność, że jednostka wyspecjalizowana w zakresie obrotu rzeczami określonego rodzaju wprowadza do obrotu także używane rzeczy (pojazdy), nie zwalnia jej od obowiązków ciążących na niej z tytułu rękojmi za wady fizyczne i od dalszych konsekwencji z tego wynikających.
Inwestor, który utracił roszczenie z tytułu rękojmi za wady, może dochodzić od wykonawcy roszczeń odszkodowawczych opartych na zasadach ogólnych (art. 471 i n. KC).
1. W wypadku nabycia zboża w wykonaniu obowiązku planowego odnawiania materiału siewnego na podstawie przepisu ustawy z dnia 16 lutego 1961 r. o hodowli roślin i nasiennictwa (Dz.U. Nr 10 poz. 54) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 10 sierpnia 1961 r. w sprawie objęcia upraw zboża i ziemniaków obowiązkiem planowego odnawiania materiału siewnego w gospodarstwach rolnych (Dz.U. Nr 39 poz. 200) mają zastosowanie przepisy KC o rękojmi za wady fizyczne przy sprzedaży w tym również przepisy art. 563 i 568 KC. 2. Utrata uprawnień z tytułu rękojmi na skutek upływu terminów przewidzianych w art. 563 i 568 KC nie powoduje utraty roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 566 par. 1 zd. pierwsze KC.
Wyprodukowanie towaru z wadami zmniejszającymi jego wartość nie stanowi czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. KC, stanowi natomiast czyn niedozwolony producenta wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego - na skutek wadliwego wykonania - urządzenia, jeżeli wadliwość ta stała się przyczyną szkody na osobie lub mieniu.
Zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 13 lutego 1967 r. w sprawie ogólnych warunków umów sprzedaży oraz umów dostawy związanych z obrotem z zagranicą między jgu (MP Nr 12 poz. 64) wydane na podstawie art. 2 i 384 KC oraz uchwał wykonawczych Rady Ministrów powołanych w tym zarządzeniu, nie odbiega od treści unormowanej w art. 562 par. 1 KC i jedynie w par. 37 ust.4 wprowadza zasadę dotyczącą każdej umowy, że kupujący może odstąpić od umowy z powodu wad towaru, jeżeli wykonanie umowy w terminie późniejszym nie miałoby dla niego znaczenia lub narażało go na szkodę. Z zarządzenia tego wynika jednak, że w zasadzie kupujący (odbiorca dostawy) powinien zakreślić sprzedawcy (dostawcy) odpowiedni termin do dostarczenia towaru niewadliwego i dopiero po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego zastosować ustawowe skutki niewywiązywania się przez sprzedawcę (dostawcę) z zobowiązania. Wyznaczenie terminu do usunięcia wady, tj. do dostarczenia towarów niewadliwych, nie jest potrzebne tylko wtedy, gdy strony umówiły się, że kupujący sam usunie wadę na koszt sprzedawcy oraz gdy wykonanie umowy w terminie późniejszym nie miałoby dla kupującego znaczenia lub narażało go na szkodę.
Przejście na inną osobę uprawnień przysługujących kupującemu z tytułu rękojmi może nastąpić, o ile znajdzie oparcie w ustawie lub umowie. W tym drugim wypadku podstawę taką stanowić może przelew wierzytelności. Zważywszy jednak na ograniczenia wynikające z odpowiednio stosowanego art. 509 § 1 KC dotyczyć może to jedynie roszczeń w postaci uprawnienia do żądania obniżenia ceny, naprawy rzeczy i wymiany jej na wolną od wad. Możliwość taka nie dotyczy natomiast uprawnienia o charakterze kształtującym, jakim jest prawo odstąpienia od umowy.
Przed wejściem w życie art. 572[1] k.c. wykonanie przez nabywcę uprawnień z tytułu rękojmi z powodu wady prawnej obciążającej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, nie było uzależnione od wystąpienia osoby trzeciej z roszczeniem dotyczącym nabytego prawa.